Verlag Traugott Bautz
www.bautz.de/bbkl
Zur Hauptseite
Bestellmöglichkeiten
Abkürzungsverzeichnis
Bibliographische Angaben für das Zitieren
Suche in den Texten des BBKL
Infobriefe des aktuellen Jahres

NEU: Unser E-News Service
Wir informieren Sie vierzehntägig über Neuigkeiten und Änderungen per E-Mail.

Helfen Sie uns, das BBKL aktuell zu halten!



Band XVII (2000)Spalten 864-867 Autor: Ralph Tuchtenhagen

LOCCENIUS, Johannes: * 13.3. 1598 in Itzehoe, Holstein, † 7.7. 1677 in Uppsala, Schweden. Rechtsgelehrter und Historiker. Sohn des Ehepaares Albrecht Lochen und Anna Sommer. Verheiratet mit 1. Ursula Tamn (1594-1652) seit 1622, 2. Margareta Kietz (1625-1699) seit 1654. Nach dem Schulbesuch in Hamburg studierte er in Helmstedt, Rostock und Leiden. 1625 erhielt er die Doktorwürde der Rechtsgelehrtheit der Universität Leiden und wurde vom Kanzler der Universität Uppsala, Johan Skytte, nach Schweden berufen, um in Uppsala Geschichte zu lehren. Dort wurde er 1627 zum Ordinarius für Geschichte ernannt. Zwischen 1628 und 1642 bekleidete er den von Johan Skytte gestifteten »Skytteanischen Lehrstuhl« für Rhethorik und Politik. 1634-1648 lehrte er in Uppsala gleichzeitig Römisches Recht. 1648 wurde er Universitätsbibliothekar und zum außerordentlichen Reichshistoriograph ernannt. 1651 wurde der letzte Posten in den eines ordentlichen Reichshistoriographen umgewandelt. 1649-1655 war er an der laufenden Gesetzgebungsarbeit beteiligt. 1666-1669 hielt er als Professor emeritus Vorlesungen in Schwedischem Recht. 1666 wurde er Assessor und 1671 Präses des schwedischen Altertumskollegiums (Antikvitetskollegium). Neben seinen pädagogischen und politischen Verpflichtungen schrieb L. eine Reihe herausragender juristischer Werke, von denen Abhandlungen über das römische (Exercitationes juris ..., 1639) und schwedische (Synopsis juris ad leges sueticas accomodata, 1648) sowie über das Seerecht (De iure maritimo, 1651) die bedeutendsten sind. Mit seiner Synopsis juris publici svecani (1673) veröffentlichte er die erste systematische Darstellung des schwedischen Staatsrechtes. Als Historiker trat er mit lateinischen Übersetzungen der alten schwedischen Landschaftsgesetze und einer monumentalen Geschichte des schwedischen Altertums (Antiquitatum sveo-gothicarum libri tres, 1647) hervor. L. gilt als Gründervater der schwedischen Rechts- und Staatswissenschaft. Seine Schriften zählen zu den wichtigsten Quellen der schwedischen allgemeinen und Rechtsgeschichte.

Werke: Carmen in luctuosum damnum et interitum navis abituriensis in Hispaniam, Rostock 1622; Oratio de imperiorum, inprimis qvatvur monarchiarum periodo ac conversione, Uppsala 1625; Epigrammata quaedam sacra et moralia, insertis virtutum praecipuarum ac vitiorum imaginibus per emblemata adumbratis, Uppsala 1627; Oratio de historiarum praestantia et usu, Uppsala 1627; Oratio funebris: habita in exequiis ... Joannis Simonii Skyttiani oratoriae professoris ... ad diem 29. Maij 1627, Uppsala 1627; Dissertatiuncula de migrationibus populorum in genere, et in specie gothorum sveonumque veterum, Uppsala 1628; Dissertationes duae, Uppsala 1628; Orationes duae, Uppsala 1629; Oratio funebris: Justa funebria ... Wendelae Skytte, Riga 1630; Oratio de Gustavi Adolphi ... virtutibus togatis et militaribus vere heroicis ... 5. Novembriae Anni 1631, Uppsala 1631; Periodus imperiorum ..., Wittemberg 1633 (ND Stockhom 1728); Oratio memoriae divi Gustavi Adolphi Magni ... dicta et consecrata, Uppsala 1634; De ordinanda re publica, Leiden 1637 (NDD 1644, 1673); Exercitationes juris, in qvibus praeter aliarum gentium leges, cum jure svecano jus romanu ... succincte confertur, Uppsala 1639 (ND 1653); Oratio funebris: Statua honoris ... geschrieben auff ... Petri Kirstenii ... Todt und Leichbegängnus, Stockholm 1640; Oratio funebris in obitum Gabrielis Gustavi Oxenstierna ... 19. Martii Anni 1641, Uppsala 1641; Oratio de dignitate et officio juris consulti, Uppsala 1642; Dissertationum politicarum syntagma ..., Amsterdam 21644; De studio juris dissertatiuncula epistolica. Hugo Grotii et aliorum dissertationes de studiis instituendis, Amsterdam 1645; Antiquitatum sveo-gothicarum, cum huius aevi moribus, institutis ac ritibus indigenis pro re nata comparatarum libri tres, 1647,21654, 31670, 41676; Synopsis juris privati ad leges suecitas (3. Aufl.: svecanas) accomodata, Uppsala 1648, 21653, 31673; De iure maritimo libri tres, Stockholm 1650, 21652, 31693; (ND in Scriptorum de jure nautico et maritimo fasciculus, hrsg. v. J.G. Heineccius, Halle-Magdeburg 1740); Lexicon juris sveo-gothici ..., Stockholm 1651, 21665, 31674; Rerum svecicarum historia a rege Berone tertio usque ad Ericum decimum quartum deducta, Stockholm 1654; Elogium illustrissimi comitis Axelii Oxenstierna ... memoriae, Uppsala 1655; Epistola et epitaphium in obitum ... Annae Ribbing ... 26. Septembris Anni 1657, Uppsala 1657; Historiae rerum svecicarum, a primo rege usque ad Carolum XI regem Sveciae, deductae, Frankfurt/M.-Leipzig 1662, 21676; Syntagma politicum, ... Frankfurt/M.-Leipzig 1673; Synopsis juris publici svecani, Göteborg 1673; Swenske och göthiske gamle handlingar, Stockholm 1728; Uppsala universitets akademiska konsistoriets protokoll 1-19, Uppsala 1968-1976 (= Acta universitatis Upsaliensis 1968-1976).

Herausgeberschaft: Q. Curtius Rufus: Rerum Alexandri Magni libri VIII superstites, accedunt ... notae, 2 Bde., Lugduni Batavorum 1625 (zahlreiche Neuauflagen); Hugo Grotius: Epistola de studio politico vel iuris publici recte instituendo, nunc primum edita in gratiam politices studiosorum, Upsaliae 1626; M. Tullius Cicero; Epistola ad Q. fratrem, Asiae proconsulem, de provincia recte administranda, et in eam ... notae, Upsaliae 1636; Cornelius Nepos: Vitae excellentium imperatorum ... indite philologico et notis politicis illustratae. Edition tertia, Hamburgi et Amsterodami 1674; Ericus Olai. Historia Suecorum Gothorumque ... iterum edita & brevibus notis illustrata, Holmiae 1654; Apuleius: Opera omnia (ed. G. Elmenhorstius), Francofurti 1621.

Übersetzungen: Sveciae regnis leges civiles aut civitatum, secundum potentissimi et serenissimi principis ad domini, domini Gustavi Adolphi. Stockholm 1672 (schwed. (s. d.) lat.); Sveciae regni leges provinciales, prout quondam ... anno 1608 publicatae sunt, Stockholm 1672 (ND Lund 1675) (lat. (s. d.) schwed.); Sveciae regni jus maritimum, Stockholm 1674 (lat. (s. d.) schwed.); Legum W. Gothicarum in Svionia liber, Uppsala 1695 (gotisch (s. d.) lat.); Jus vetus Uplandicum, quod Birgerus Magni filius, Svionum Gothorumque rex, anno Chr. MCCXCV recognovit (hrsg. v. O. Rudbeckius), Uppsala 1700 (schwed. (s. d.) lat.); Periodus imperiorum, thet är: Om de fyra forna stora rikens uphof, tilväxt och undergång ... år 1632, å latinska tungomålet författad ... men nu först å svenskan öfversatt, Stockholm 1758 (lat. (s. d.) schwed.).

Lit.: P. Rudbeckius: Lijk-predikan öfwer ... Johannes Loccenius, 1678; - Olof Andersson Knös: Lefvernes-beskrifning om d. Joh. Loccenius, praeses uti kgl. antiquitets-collegium, död år 1677 ..., Stockholm 1807; - C.G. Warmholtz: Bibliotheca historica Sveo-Gothica 14 (1817); - H.S. Collin/C.J. Schlyter: Företal, in: Westgöta-lagen (hrsg. v. Collin/Schlyter), Stockholm 1827 (= Samling af Sweriges gamla lagar 1), XLVIIIff.; - C. Annerstedt: Uppsala universitets historia, Bd. 1, Uppsala 1877; - E. Wrangel: Sveriges litterära förbindelser med Holland, in: Lund universitets årsskrift 1897, Lund 1897; - S. Clason: Studier i 1600-talets svenska statsrätt. Johannes Loccenius och hans lära om rikets fundamentallagar«, 1-2, in: Svensk statsvetenskaplig tidskrift 4 (1901) 109-128, 176-197; - G. Kurck: Landshöfdingen friherre Gabriel Kurcks lefnadsminnen, Helsingfors 1906; - G. Löw: Svensk forntid i svensk historieskrivning, Bd. 1, Stockholm 1908; - Fredrik Lagerroth: Frihetstidens författning, Stockholm 1915, 176, 216, 219, 284; - Uppsala universitets biblioteks minnesskrift 1621-1921, Uppsala 1921; - R. Kjellén: Johan Skytte och den skytteanska professuren. Ett trehundrårsminne, in: Statsvetenskaplig tidskrift 1922, 269-309; - Album Academicum Helmstadiensis, Bd. 1/1, Hannover 1926; - K.W. Herdin: Uppsala på 1600-talet. Bidrag till stadens historiska rättsväsendet, Uppsala 1927; - K.G. Westman: Juris doktorer vid Uppsala universitet 1629-1929, in: Uppsala universitets årsskrift 1929, Uppsala 1929; - E. Hjärne: Från Vasatiden till frihetstiden. Några drag ur svenska konstitutionlismens historia, Stockholm 1929; - G. Brandell: Svenskt undervisningsväsendets och uppfostrans historia, Bd. 2, Stockholm 1931; - S.E. Bring: Sueciaverket och dess text, Stockholm 1937; - H. Schück: VHAA. Dess förhistoria och historia 2/1, Stockholm 1933; - Sten Lindroth: Paracelsismen i Sverige till 1600-talets mitt, Stockholm 1943 (= Lychnos-biblioteket 7); - Ders.: Svensk lärdomshistoria. Stormaktstiden, Uppsala 1975; - Jan Erik Almquist: Johannes Loccenius, in: Svensk juristtidning 29 (1944), 331-340; - Ders.: Svensk juridisk litteraturhistoria, Stockholm 1946; - Sven Kjöllerström: Kyrkolagsproblemet i Sverige 1571-1682, Stockholm 1944; - A. Friberg: Den svenske Herkules. Studier i Stiernhielms diktning, Stockholm 1945; - S. Olsson: Olof Hermelin, Stockholm 1953; - S. Gagnér: Studien zur Ideengeschichte der Gesetzgebung, Stockholm 1960; - Nils Runeby: Monarchia mixta, Uppsala 1962 (= Acta Universitatis Upsaliensis. Studia historica Upsaliensia 6); - Stig Jägerskiöld: Studier rörande receptionen av främmande rätt i Sverige under den yngre landslagens tid, Stockholm 1963; - Ders.: Handelsbalkens utländska källor, Stockholm 1967; - Sture Petrén/Stig Jägerskiöld/T. O:son Nordberg: Svea hovrätt. Studier till 350-årsminndet, Stockholm 1964; - J. O:sson Stiernhöök: Om svears och götars forna rätt, Stockholm 1981 (= Rättshistorisk bibliotek 2); - Ulf Göranson: Loccenius som biblioteksman. En skiss jämte exkurs, in: Festskrift till Stig Strömholm (hrsg. v. Åke Frändberg, Ulf Göranson), del 1, Uppsala 1997, 293-321; - Magnus von Platen: Loccenius, in: Svenska män och kvinnor. Biografisk uppslagsbok, Bd. 5, (hrsg. v. Torsten Dahl), Stockholm 1949, 66; - Stig Jägerskiöld: Loccenius, Johannes, in: Svenskt biografiskt lexikon, Bd. 24 (hrsg. v. Birgitta Lager-Kromnow), Stockholm 1982-1984, 77-82.

Ralph Tuchtenhagen

Letzte Änderung: 06.03.2003